Πως να καταβροχθίσετε ένα ουράνιο τόξο.
Το μυστικό για σώμα γερό και μυαλό δυνατό.
Έχει παρατηρηθεί ότι αρκετά παιδιά σήμερα υιοθετούν ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες, υπερκαταναλώνοντας τροφές με χαμηλή διατροφική αξία και με συστατικά που μπορούν να αποβούν βλαπτικά για την υγεία, όπως η ζάχαρη και τα λιπαρά. Η εδραίωση υγιεινών συνηθειών από την προσχολική και σχολική ηλικία έχει φανεί ότι δημιουργεί τις βάσεις για καλή υγεία στην ενήλικη ζωή. Η κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, τροφίμων ολικής άλεσης, η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής και συνηθειών φυσικής δραστηριότητας, μπορούν σύμφωνα με έρευνες, να λειτουργήσουν προστατευτικά απέναντι σε ασθένειες της ενήλικης ζωής, όπως η παχυσαρκία, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο διαβήτης και άλλα.
Πολλά παιδιά αποφεύγουν να καταναλώνουν σπιτικό φαγητό, δείχνοντας προτίμηση σε συσκευασμένα τρόφιμα, αναψυκτικά και γλυκά. Για τον λόγο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντική η υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών, μέσα από τη σύνδεση της τροφής με την προέλευσή της, την κατανόηση της λειτουργίας του ανθρώπινου σώματος και της υγιούς ανάπτυξης, την ικανότητα διάκρισης μεταξύ αναγκών και επιθυμιών και την καλλιέργεια κριτικής σκέψης.
Ποιο είναι το μυστικό για ένα σώμα γερό και ένα μυαλό δυνατό;
Σε αυτό το ερώτημα προσπαθήσαμε να δώσουμε απάντηση μέσα από τις διερευνήσεις μας. Με αφετηρία έναν καταιγισμό ιδεών, τα παιδιά διατύπωσαν σκέψεις, ιδέες, γνώσεις και απορίες σχετικά με τη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος, του πεπτικού συστήματος και τη σημασία της υγιεινής διατροφής. Οι ιδέες τους συγκεντρώθηκαν σε έναν εννοιολογικό χάρτη, ο οποίος αναρτήθηκε στην τάξη.
Στη συνέχεια, «μπήκαμε» μέσα στο ανθρώπινο σώμα και ακολουθήσαμε την τροφή στο ταξίδι της μέσα στο πεπτικό σύστημα — από το στόμα έως το έντερο — μέσα από μια διαδικασία ενεργητικής και βιωματικής μάθησης. Με τη βοήθεια βιβλίων και εκπαιδευτικού υλικού που εντοπίσαμε στο διαδίκτυο, κατανοήσαμε ότι το ανθρώπινο σώμα λειτουργεί όπως ένα μεγάλο εργοστάσιο ή μια μηχανή που το καύσιμό της είναι η τροφή. Αναρωτηθήκαμε ποιες τροφές είναι πιο ωφέλιμες για τον ανθρώπινο οργανισμό και τις αναζητήσαμε σε βιβλία διατροφής, εγκυκλοπαίδειες και στο διαδίκτυο. Μικρότερες ομάδες παιδιών αναζήτησαν πληροφορίες από αυτές τις πηγές και στη συνέχεια τις μοιράστηκαν με την υπόλοιπη ομάδα, ενισχύοντας τη συνεργατική μάθηση.
Μέσα από το κουκλοθέατρο γνωρίσαμε τον Τρύφωνα τον δράκο από το παραμύθι “Πώς να καταβροχθίσετε ένα ουράνιο τόξο” (Τσιαμπόκαλου Γ., 2008). Έναν δράκο που έτρωγε λαίμαργα τα πάντα και τον πόναγε η κοιλιά του. Αυτός ο λαίμαργος δράκος, που έτρωγε χωρίς μέτρο και υπέφερε από πονόκοιλο, μας βοήθησε να κατανοήσουμε τη σημασία της ισορροπημένης διατροφής. Δημιουργήσαμε το δικό μας «ουράνιο τόξο» με φρούτα και λαχανικά πρώτα παίζοντας με τα φρούτα και τα λαχανικά από το μπακάλικο του σχολείου, έπειτα μέσα από καλλιτεχνικές δραστηριότητες (κολάζ) και στη συνέχεια με πραγματικά τρόφιμα. Μικρές ομάδες ανέλαβαν να κόψουν πραγματικά φρούτα σε καθένα από τα χρώματα του ουράνιου τόξου. Μόλις όλα τα φρούτα είχαν κοπεί σε μικρά κομμάτια τα βάλαμε σε έναν δίσκο και στη συνέχεια τα μοιραστήκαμε και γευτήκαμε μια υπέροχη φρουτοσαλάτα με χρώματα, μυρωδιές και πολλές βιταμίνες. Οι φλούδες επέστρεψαν στη φύση και έγιναν κόμποστ.
Αφού απολαύσαμε το «ουράνιο τόξο» μας, περάσαμε στην τέχνη! Με έμπνευση τον G. Arcimboldo, τον διάσημο ζωγράφο που έφτιαχνε πορτρέτα από φρούτα και λαχανικά, δημιουργήσαμε τους δικούς μας «Φρουτολαχανάνθρωπους» με την τεχνική του κολάζ. Κάθε παιδί έφτιαξε τον δικό του φανταστικό χαρακτήρα, συνδυάζοντας χρώματα και υφές, όπως κάνει η ίδια η φύση με τους καρπούς της. Τα έργα μας εκτέθηκαν στους τοίχους του σχολείου, υπενθυμίζοντάς μας ότι η υγιεινή διατροφή μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης και για καλλιτεχνική έκφραση.
Συνεχίσαμε το ταξίδι μας, από την τέχνη… ξανά στην πράξη!
Μέσα από γρίφους και δραστηριότητες μάθαμε να ετοιμάζουμε ισορροπημένα γεύματα που μας προσφέρουν ενέργεια και θρεπτικά συστατικά, κατηγοριοποιώντας τις τροφές σε πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, φρούτα, λαχανικά και λίπη. Αναρωτηθήκαμε: «Τι θα συνέβαινε αν τρώγαμε μόνο ένα είδος τροφής;» και μελετήσαμε την Πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής, φτιάχνοντας αφίσες που μας υπενθυμίζουν τις υγιεινές επιλογές.
Στη συνέχεια, αναζητήσαμε τρόπους για να βοηθήσουμε τον φίλο μας τον Τρύφωνα, που συνήθιζε να τρώει λαίμαργα μπροστά από την οθόνη και απέφευγε την άσκηση. Επιπλέον ο μεγαλύτερος του φόβος ήταν το νερό, γιατί νόμιζε ότι θα έσβηνε τη φωτιά του. Τα παιδιά ανέλαβαν να του διδάξουν υγιεινές συνήθειες: να αποφεύγει τα πολλά γλυκά, να μην τρώει μπροστά από οθόνες, να πίνει άφθονο νερό, να καταναλώνει φρούτα και λαχανικά και να ασκείται διασκεδάζοντας!
Όσο για τη λαιμαργία και την τάση του να καταπίνει το φαγητό αμάσητο πραγματοποιήσαμε ένα πείραμα: Χρησιμοποιήσαμε σακούλες με νερό και ξύδι για να προσομοιάσουμε το στομάχι. Τα παιδιά έριξαν μέσα ολόκληρες φέτες ψωμί και άλλες κομμένες σε μικρά κομμάτια. Παρατηρήσαμε ότι τα μικρά κομμάτια «χωνεύονταν» ευκολότερα, ενώ τα μεγάλα δημιουργούσαν δυσκολίες. Αυτό το πείραμα μας έδειξε πόσο σημαντικό είναι να μασάμε καλά το φαγητό για να βοηθάμε το πεπτικό μας σύστημα.
Έπειτα, συζητήσαμε για την υγιεινή των δοντιών, υιοθετώντας καλές συνήθειες: σωστό και τακτικό πλύσιμο, υγιεινή διατροφή και τακτικές επισκέψεις στον οδοντίατρο. Διασκευάσαμε ένα τραγούδι που τραγουδάμε καθημερινά για το πλύσιμο των χεριών ώστε να μας θυμίζει το καλό πλύσιμο των δοντιών. Φτιάξαμε κατασκευές με στόματα και οδοντόβουρτσες, καθαρίζοντας «τα δόντια» από υπολείμματα τροφών, ώστε να προλάβουμε την τερηδόνα.
Τελικά, πείσαμε τον Τρύφωνα — και μάλλον και τον εαυτό μας — να μασάμε καλά το φαγητό, να τρεφόμαστε υγιεινά και με ποικιλία, να πίνουμε άφθονο νερό και να ασκούμαστε!
Τι κρυβόταν τελικά στη βάση του ουράνιου τόξου;
Ανακαλύψαμε ότι η υγιεινή διατροφή, η καλή μάσηση του φαγητού, η συχνή κατανάλωση νερού και η σωματική δραστηριότητα είναι οι βασικοί πυλώνες για μια υγιή ζωή! Μέσα από βιωματικές δραστηριότητες, τα παιδιά ανακάλυψαν ότι το ανθρώπινο σώμα λειτουργεί σαν μια μηχανή που χρειάζεται ποικίλα και θρεπτικά «καύσιμα» για να δουλέψει σωστά. Με εργαλείο το παραμύθι του Τρύφωνα, του δράκου που έτρωγε χωρίς μέτρο, κατανοήσαμε τη σημασία της ισορροπημένης διατροφής.
Με πειράματα, όπως η προσομοίωση της πέψης, διαπιστώσαμε πόσο σημαντική είναι η μάσηση. Δημιουργώντας το δικό μας «ουράνιο τόξο» από φρούτα, μάθαμε να απολαμβάνουμε τη γεύση και τα χρώματα των φρούτων, ενισχύοντας την αγάπη για τα υγιεινά τρόφιμα. Η Μεσογειακή Πυραμίδα της Διατροφής μας έδειξε πόσο σημαντικό είναι να τρώμε ποικιλία τροφών με μέτρο.
Τέλος, ανακαλύψαμε τον θησαυρό της ΥΓΕΙΑΣ στη βάση του ουράνιου τόξου. Ότι το νερό είναι ο καλύτερος φίλος μας, η κίνηση και τα παιχνίδια μας χαρίζουν ένα υγιές και δυνατό σώμα, και το να μοιραζόμαστε υγιεινά γεύματα με την οικογένεια ή τους φίλους μας κάνει τη διατροφή πιο ευχάριστη!
Έτσι, με γνώση, συνεργασία και χαρά, μεγαλώνουμε υγιείς και δυνατοί!